call 072 - 844 52 85

Balsemen

Bij het balsemen van het lichaam van een overleden persoon wordt er al vaak gedacht aan het oude Egypte en de mummies van de Farao’s. Hoewel men in het oude Egypte mensen wel balsemde, is dit toch niet helemaal te vergelijken met het balsemen zoals dat tegenwoordig gebeurd. Balsemen voor een langdurige conservering van het lichaam is in Nederland niet toegestaan. Een lichte vorm van balseming is wel toegestaan en dat is dan vooral bedoeld om praktische redenen.

Balsemen betekenis?

Wat is balsemen? Balsemen is het langdurig conserveren van het lichaam van een overledene. Dit gebeurd door het bloed uit het bloedvatenstelsel te laten lopen en dan te vullen met een conserverende vloeistof. Met balsemen kan het proces van natuurlijk ontbinding van het lichaam vertraagd of gestopt worden. Tezamen met de conserverende vloeistof, kan naar gelang de staat waarin het lichaam verkeerd ook nog kleurstoffen toegevoegd worden. Hierdoor krijgt het lichaam een meer natuurlijke kleur en verdwijnt de typische witte lijkkleur. Dit is tegenwoordig ook de reden dat mensen gebalsemd worden. Het lichaam is dan beter toonbaar en kan dan ook op kamertemperatuur opgebaard worden zonder dat er koelelementen nodig zijn. Benieuwd of balsemen door de uitvaartverzekering gedekt wordt? Neem dan contact op met je uitvaartverzekeraar.

Balsemen Egypte

Ongeveer 3000 jaar geleden werd een vorm van balsemen uitgevoerd in het oude Egypte. Dit heette mummificeren. Voor de Egyptenaren had balsemen dan ook een religieuze betekenis. Men dacht dat een overledene niet naar het eeuwige leven kon reizen zonder lichaam. Het balsemen gebeurde op een behoorlijk primitieve wijze. In de zij van het lichaam werd een snede gemaakt en het lichaam werd ontdaan van alle zachte weefsels. Soms werden bepaalde organen in een kruik gedaan en met de mummie bijgezet. Een haak duwde men door een neusgat naar de hersenen en daar roerde men rond totdat de hersenen pulp waren geworden. Het hersenpulp kon daarna gemakkelijk uit de schedel lopen. Het lichaam werd daarna gevuld met natron. Natron is zout wat afkomstig is uit woestijnmeren. Soms werd een lichaam ook voor enkele weken in een bad van natron gelegd zodat het volledig uitdroogde. Vervolgens werd het lichaam in doeken gewikkeld en in het graf gelegd. Ook in andere delen van de wereld kenden bepaalde bevolkingsgroepen mummificatie. In Europa kwam mummificatie nogal eens voor in grafkelders onder kerken, waarbij de luchtstroom ervoor zorgde dat de lijken niet ontbonden en daardoor uitdroogden.

Balsemen in Egypte

Balseming in Nederland

In 1955 werd in Nederland het balsemend expliciet bij wet verboden. Er zijn enkele uitzonderingen waarbij balsemen wel mogelijk is. Zo hebben leden van het Koninklijk Huis een ontheffing. Zij mogen dan ook kiezen of zij wel of niet gebalsemd willen worden na hun overlijden. Wanneer een lichaam naar het buitenland vervoerd moet worden is balsemen ook toegestaan. Universiteiten die lichamen gebruiken voor onderzoek hebben ook een ontheffing en mogen ook lichamen balsemen. In uitzonderlijke gevallen mag de minister van Volksgezondheid ook toestemming geven tot balseming van een overledene. Dit heeft enkele malen plaatsgevonden bij het overlijden van vooraanstaande geestelijken, zoals bisschoppen en kerkelijke leiders. In 2010 werd de Wet op de lijkbezorging gewijzigd en is een lichte vorm van balseming mogelijk. Dit heet thanatopraxie. Hierbij kan een lichaam dan voor maximaal 10 dagen geconserveerd worden. Het lichaam kan dan de natuurlijke kleur behouden, wordt niet koud en kan bij kamertemperatuur opgebaard worden. Thanatopraxie werkt nagenoeg hetzelfde als balsemen, alleen de hoeveelheid conserverende vloeistof is aanzienlijk minder. Het conserveren is dan ook niet het doel, maar wel de staat van het lichaam zo intact mogelijk te houden in de dagen van het afscheid. Mensen kunnen zelf voor thanatopraxie kiezen en de behandeling kost gemiddeld ongeveer € 500,-.

De balsemer / thanatopracteur

De behandeling wordt uitgevoerd door een balsemer of een thanatopracteur. Er bestaat in Nederland geen officiële door de overheid erkende opleiding voor. Het ministerie van Volksgezondheid heeft er dan ook voor gekozen om de regulering over te laten aan de branche zelf. Opleidingen worden dan ook door de branche zelf verzorgd en het is ook mogelijk om in het buitenland een opleiding te volgen. Groot-Brittannië is een populair land om een dergelijke opleiding te volgen. Van alle overledenen wordt in Groot-Brittannië ongeveer 60% tot 75% gebalsemd. Daar is dus ook een veel breder aanbod aan opleidingen voor balsemer of thanatopracteur.

De behandeling bij balsemen

Voordat de behandeling wordt gestart, wordt naar de staat van het lichaam gekeken. Op deze manier kan bepaald worden welke mix van conserverende vloeistoffen en kleurstoffen gegeven moet worden. Een overledene kan bijvoorbeeld erg geel zijn door een leverziekte. Deze kleur kan met de juiste combinatie vloeistoffen opgeheven worden. De balsemer maakt een snede in de hals en zoekt de halsslagader en de halsader op. Via de halsslagader injecteert de balsemer de balsemingsvloeistof. Dit gebeurt onder druk door middel van een pomp. Op deze wijze zal het bloed via de halsader naar buiten komen. Dit bloed wordt in een container opgevangen. Om de vloeistof zo goed mogelijk door de bloedbaan te laten circuleren worden de ledematen gemasseerd. Al snel zal de lijkkleur verdwijnen en de overledene zal een meer natuurlijke kleur krijgen. Eventueel aanwezige blauwe plekken zullen niet verdwijnen. Het aantal liters vloeistof kan per persoon verschillen, maar gemiddeld injecteert men zo’n 7 liter vloeistof.

Wanneer het bloedvatstelsel gevuld is met balsemingsvloeistof, moeten ook de organen nog gebalsemd worden. In de onderbuik wordt dan een snede gemaakt en er wordt een trocar ingebracht. Een trocar is een grote en holle naald. Hiermee wordt uit alle organen vocht en bloed verwijderd. Met dezelfde trocar injecteert men vervolgens formaldehyde, een zeer sterk geconcentreerde vloeistof, die de groei van bacteriën stopt. De snedes worden daarna dichtgemaakt en zo onzichtbaar mogelijk gemaakt. Het lichaam kan daarna op dezelfde wijze behandeld worden als een niet gebalsemd lichaam. Het enige verschil is dat een gebalsemd lichaam niet noodzakelijk koel gehouden hoeft te worden.

Er kunnen redenen zijn dat balseming via de halsslagader niet mogelijk is, doordat er bijvoorbeeld blokkeringen in het bloedvatstelsel zijn. Er kan dan gekozen worden om ledematen individueel te injecteren met balsemingsvloeistof. Armen, benen en hoofd worden dan apart geïnjecteerd, zodat balseming toch mogelijk is.

Balsemen
4.7 (94%) 20 votes

© Uitvaartverzekeringwijzer.net 2018
Saturnusstraat 68, 1829 CZ, Alkmaar | KvKnr: 70310629