Onafhankelijk informatie centrum

Ritueelbegeleiding voor een persoonlijk tintje

Het is een ritueel; het samen toewerken en toeleven naar het moment van definitief loslaten. Een ritueel dat veelal wordt vormgegeven met muziek, foto’s, muziek, herinneringen en ook bepaalde handelingen die passen bij de overledene en bij zij die overblijven.
Ritueelbegeleiding bij een definitief afscheid, het is er voor iedereen. Zowel bij lange en korte uitvaarten, voor jong en oud en bij bijzondere en ‘gewone’ uitvaarten. Feitelijk bestaat er niet iets als ‘gewone’ of ‘normale’ uitvaart, het is altijd bijzonder. Een definitieve markering in de tijd, een uniek moment. En dus verdient elke uitvaart ook de maximale aandacht en liefde. Hoewel ritueelbegeleiding en de invullingen van de rituelen die tijdens de uitvaart plaats zullen vinden vaak na het sterven van iemand worden besproken, kondigt het sterven zich soms ook aan en kan een ritueelbegeleider al eerder aan de slag. In de laatste levensfase kan in overleg al gewerkt worden aan het definitieve afscheid, met instemming van degene die snel het aardse leven zal verlaten.

Levensmomenten
Het voorbereiden – in samenwerking met betrokkenen uiteraard – en het voorgaan in de dienst is wat een ritueelbegeleider vooral doet. Behalve bij een uitvaart kan een ritueelbegeleider ook bij andere bijzondere levensmomenten aanwezig zijn. Denk in dat kader eens aan een doop- of huwelijksplechtigheid. Ritueelbegeleiding vindt ook op individuele basis plaats, als ondersteuning. Je spreekt dan van een persoonlijk ritueel; bijvoorbeeld van een familiair verzoeningsritueel. Bij deze persoonlijke begeleiding zijn de gesprekken die aan een ritueel vooraf gaan van cruciaal belang. Een ritueel is overigens niet dé oplossing van het ontstane probleem maar dient meer als een soort van piketpaal binnen een verwerkingsproces.

Inhoudelijke kant
Voor de goede orde: ritueelbegeleiding is niet hetzelfde als het organiseren van een uitvaart. De welbekende uitvaartverzorgers of uitvaartondernemers staan vooral voor de organisatorische kant van een afscheid De inhoudelijke kant is nadrukkelijk het deel dat een ritueelbegeleider voor haar rekening neemt. Daarnaast worden familieleden ondersteund die inhoud aan de uitvaart zullen geven. De ritueelbegeleider biedt familieleden kaders en houvast. Een uitvaart met ritueelbegeleider wordt doorgaans beoordeeld als een persoonlijker uitvaart.

Ondersteuning
Het is niet zo dat een ritueelbegeleider zelf alle zaken voor zijn of haar rekening neemt Integendeel. De familieleden en andere vertrouwelingen van de overledene krijgen juist de kans zoveel mogelijk zelf te doen. En mochten ze daar uiteindelijk niet toe in staat blijken, dan kan de begeleider alsnog een taak overnemen of ondersteuning bieden.

Kaarsen
Een van de meest bekende rituelen tijdens een uitvaart is het aansteken van kaarsen aan het begin van de dienst. Een ander ritueel is het gebruik van water. Als voorbereiding op de ‘grote reis’ die de overledene zal maken, wordt hij of zij besprenkeld met water als een soort van reiniging. Ook het gebruik van bloemen is een ritueel. Dat geldt ook voor het leggen van kaartjes met woorden voor de overledenen, in een font met water uiteraard bij de overledene. Door het water vloeien de woorden als het ware samen en transformeren de losse woordjes in een oneindige bron van liefde en respect.

Nog een ritueel is het gebruik van stenen. Het komt voor dat gevraagd wordt een steen mee te nemen naar de uitvaart, een steen die bij de overledene past. De meegebrachte stenen worden aan het begin (of aan het slot) bij de kist gelegd. Aan het afscheidsritueel heeft zo elke aanwezige letterlijk een steentje bijgedragen.

Kinderen worden uiteraard ook niet vergeten. Desgewenst krijgen ze een speciale plaats tijdens de dienst en bovendien kunnen zij bijvoorbeeld knutselwerkjes bij de kist leggen, of rozenblaadjes strooien. Het versieren van de kist, het blazen van bellen en uiteraard het oplaten van ballonnen zijn ook prima opties. Juist door kinderen nadrukkelijk te betrekken bij een definitief afscheid, wordt het voor deze kleine mensjes iets eenvoudiger een ingrijpende gebeurtenis als een sterfgeval te verwerken.

Meer informatie over ritueelbegeleiding kun je vinden op de website van Simone Snakenborg

Ritueelbegeleiding voor een persoonlijk tintje
Vond u deze pagina nuttig?