Onafhankelijk informatie centrum

Rouwverwerking

Rouw is jouw reactie op het verlies van een dierbare. Je hebt je op jouw manier aan die rouwverwerkingander gehecht en moet leren leven met het feit dat diegene er niet meer is. Rouwverwerking is daarom iets heel persoonlijks, iedereen rouwt op zijn eigen manier. In de periode van rouw verwerk je jouw emoties en gedachten bij het verlies en probeer je die een plek te geven. Tegelijkertijd probeer je afleiding te vinden en door te gaan met je leven, uiteraard afhankelijk van hoe dicht je bij de overledene stond. Hoe lang die periode duurt verschilt ook per persoon en per situatie. Op deze pagina vind je alle informatie over rouwverwerking.

Rouwerwerking is heel persoonlijk

Hoe jij rouwt heeft dus veel te maken met wie jij bent, hoe jij hebt geleerd (of jezelf hebt aangeleerd) om je aan iemand te hechten. En uiteraard is het voor het proces van belang wie de dierbare is die overleed. Verder spelen de omstandigheden van overlijden ook rol. Was het een natuurlijke, verwachte dood, waar je je min of meer op kon voorbereiden? Of was het plotseling, totaal onverwacht, waardoor je wellicht nog heel veel vragen hebt? Je eigen rouwverwerking is een heel proces en het is belangrijk dat je er de tijd voor neemt.
Sommige uitvaartverzekeraars bieden hulp bij rouwverwerking.

Persoonlijke veranderingen

Door dit proces kan het zijn dat je verandert, minder toegankelijk bent voor anderen, je terugtrekt om jezelf tijd te geven, en wellicht anders reageert dan je normaal zou doen. Ook fysiek kan er e.e.a. veranderen. Mogelijk slaap je minder goed en omdat rouwverwerking veel van je vraagt qua energie ben je extra snel moe en geprikkeld. Sommige mensen hebben tijdens hun rouwverwerkingsproces ook last van misselijkheid of andere fysieke klachten, zoals druk op hun schouders. Misschien ben je ook boos of teleurgesteld. Daarnaast ontstaan er vaak ook positieve emoties, zoals een toegenomen gevoel van liefde, wellicht ook opluchting, omdat bijvoorbeeld lijden is geëindigd en intense zorg is gestopt. Afhankelijk van hoe je bent opgevoed vinden sommige mensen ook dat ze sterk moeten zijn. Anderen voelen zich totaal onbegrepen. Al met al kan het rouwverwerkingsproces verschillende kanten hebben, wat het ook verwarrend kan maken.

5 Rouwverwerkingsfases

De Zwitsers-Amerikaanse psychiater Elisabeth Kübler-Ross (1926-2004) was vooral bekend vanwege haar stervensbegeleiding. Zij beschreef de verschillende fasen van rouwverwerking als volgt:

Eerste rouwverwerking fase: ontkenning

Een bekend mechanisme van afweer door iets niet te (willen) geloven, zelfs af te wijzen, waardoor wat er is gebeurd niet waar is voor diegene die achterblijft. Op deze manier probeert hij of zij zelf de waarheid in kleine doses tot zich te nemen en op die manier hopelijk makkelijker te verwerken.

Tweede rouwverwerking fase: boosheid/protest

De rouwende wil niet accepteren wat er is gebeurd, komt daartegen in opstand, wordt boos. Soms wordt dit bij rouwverwerking ook afgereageerd op de boodschapper van het slechte nieuws. Er wordt geprobeerd schuld aan iemand toe te kennen, bijvoorbeeld een behandelend arts of iemand uit de familie. Door zich daarmee bezig te houden gaat men het gevoel van verlies en verdriet uit de weg. Voor mensen die (ten onrechte) beschuldigd worden kan dit erg moeilijk zijn: soms gaat men zich ook schuldig voelen of krijgt men dit bovenop het eigen verdriet.

Derde rouwverwerking fase: onderhandelen/vechten

Degene merkt dat boos zijn en protesteren geen zin heeft, niets oplost. Men stelt zichzelf een doel door zich sterk voor te doen en beloven iets te kunnen. De een kiest voor een ultieme sportieve prestatie, de ander zoekt zijn recht via een rechtszaak.

Vierde rouwverwerking fase: depressie

Als na enige tijd tijdens de rouwverwerking blijkt dat ontkennen, boos worden, protesteren, vechten allemaal niets opleveren komt vaak de grote klap: degene voelt zich soms erg machteloos, kan het niet aan, met kans op een depressie. Vaak sluit men zich dan ook af voor contact met anderen, sommigen vinden een uitvlucht in drank, slaapmiddelen of drugsgebruik.

Vijfde rouwverwerking fase: aanvaarding

Uiteindelijk beseft diegene dat de waarheid niet te ontkennen of te bevechten is en accepteert hij/zij het verdriet. Het is begrijpelijk dat deze fase lang kan duren. Men probeert het leven weer op te pakken, bestaande contacten aan te halen, weer wat meer te ondernemen en nieuwe contacten aan te gaan.

fases rouwverwerking

Wat helpt bij rouwverwerking?

Op deze vraag is geen eenduidig antwoord te geven, om reden van wat we eerder al schreven. Het rouwverwerking proces is iets erg persoonlijks, dat iedereen op zijn eigen manier doorloopt. De een gaat wat sneller van de ene fase naar de volgende dan de ander. En iedereen heeft te maken met terugval, wat ook logisch is: verwerken en iets een plaats geven gaat soms met twee stapjes vooruit, één stap terug. Wel zijn er wat algemene tips te geven, waar iedere rouwende iets aan kan hebben:

Huilen

Verdriet heeft ruimte nodig om zich te uiten. Het is begrijpelijk dat je niet ieder moment van de dag kan en wil huilen maar is het ook niet goed om het tegen te houden, weg te stoppen. Door je verdriet te uiten komt er langzaam maar zeker ook ruimte voor andere dingen dan verdriet.

Praten

Zoek mensen met wie je kan praten over jouw verlies. Door te praten krijg je duidelijker welke relatie je met de overledene had en wat jullie deelden. Dit kan je helpen het beetje bij beetje een plek te geven. Als je het lastig vind om dit met een bekende te doen kan je eventueel ook terecht op fora op internet, waar lotgenoten elkaar vinden. Ook zijn er organisaties met een chatfunctie waar je je hart kunt luchten bij mensen die een luisterend oor bieden. Deze zijn daar vaak ook speciaal voor opgeleid.

Schrijven

Voor veel mensen kan het helend werken door te schrijven. Welke relatie had je met de overledene? Wat heeft jullie contact voor jou betekend? Wat zijn jullie mooiste herinneringen? In welke woorden kan je de overledene het beste omschrijven? Wat voel je nu diegene er niet meer is?

Lezen

Iets waar veel mensen niet direct aan denken maar lezen over rouw, verdriet en rouwverwerking kan je helpen. Het kan herkenning geven, maar ook inzicht in jouw proces. Er zijn prachtige boeken over rouwverwerking te koop. Het maakt je verdriet niet minder, wel begrijpelijker voor jezelf.

Rust nemen/slapen

Rouwen is een proces dat veel van je vraagt. Zeker als je daarnaast een gezin en/of een baan hebt kan dat bij elkaar wel eens teveel zijn, je energie is immers niet onuitputtelijk. Neem daarom voldoende rust en probeer genoeg te slapen.

Ontspannen

Behalve tijd nemen voor je proces is het ook belangrijk goed voor jezelf te zorgen. Maak eens een lange wandeling, samen met een goede vriend of vriendin, of alleen, net waar jij behoefte aan hebt. Laat je masseren. Ga naar de sauna. Allemaal mogelijkheden om jouw accu weer op te laden. Wat ook kan helpen: een cursus Mindfulness of mediteren. Er zijn genoeg plekken waar je daarvoor terecht kunt.

Afleiding zoeken

Naast alle bovengenoemde mogelijkheden kan je voor jezelf ook nagaan waarin jij afleiding kan vinden. Sommige mensen voelen zich schuldig omdat ze dan niet rouwen. Maar daar kan je gerust over zijn: het rouwproces gaat toch wel door. Zeker de eerste tijd zal je ook vaak genoeg (en soms meer dan je lief is) herinnerd worden aan je grote verlies, door iets wat je ziet of hoort, denk aan een liedje. Juist dat is een reden om leuke dingen te doen, sportief/actief bezig te zijn. Je lichaam zal er blij mee zijn en dat gaat je hoofd weer extra waarderen. Ook dit geeft energie en ruimte.

De tijd nemen

Het klinkt allemaal makkelijker gezegd dan gedaan maar ook dit is een waarheid. Neem en geef jezelf de tijd voor jouw rouwproces. Het gaat er niet om dat je je snel beter voelt. Zeker op termijn ben je er veel meer bij gebaat om helemaal te helen, ook als dat wat langer duurt.

Persoonlijke groei

Lijden is pijnlijk en verdrietig, het haalt je uit balans, je wordt aangesproken op je vermogen om een klap op te vangen en weer te herstellen. Lijden kan echter ook een basis zijn voor persoonlijke groei. Je leert je zelf juist in moeilijke periodes in je leven echt goed kennen. Hiermee kun je niets in het begin van je rouwproces, wel als je een stuk verder bent, het grootste verdriet achter je hebt gelaten, en zeker als je het hebt afgesloten.

Hulp inschakelen

Mocht je het idee hebben dat je helemaal vastloopt, je verdriet maar niet te boven lijkt te komen, het je niet lukt de draad van het leven ook maar weer enigszins op te pakken? Schroom dan niet om professionele hulp in te schakelen. Iemand verliezen door overlijden is een heftige, stressvolle gebeurtenis. Daarbij een stukje begeleiding bij inschakelen is iets waar niemand zich voor hoeft te schamen. De dood van een partner blijkt uit onderzoek de meest stressvolle gebeurtenis in ons leven te zijn, de dood van een ander nabij iemand staat op de vijfde plaats op een lijst van ruim veertig heftige gebeurtenissen.

Tot slot: leven en dood

Is de dood het eind van het leven? Dat is een vraag die ieder voor zich kan beantwoorden. Feit is wel dat herinneringen altijd blijven, nooit uit ons leven verdwijnen. En hoe vaak hoor je niet dat mensen het gevoel hebben dat de overledene nog bij hen is? Dat ze iets doorkrijgen, een teken waarvan men vermoed dat dat van de overledene afkomstig is? Sommige mensen halen hier kracht uit, beseffen dat degene die je aan de dood bent kwijtgeraakt jou wellicht nog steeds vergezelt op jouw levenspad. Dit hoort allemaal bij de rouwverwerking. En of je hier wel of niet in gelooft of betekenis aan wil hechten: feit is dat de dood iets fysieks is: het lichaam overlijdt maar geldt dat ook voor de geest?

Rouwverwerking 4.71/5 (94.21%) 38 votes