Onafhankelijk informatie centrum

Condoleance – zelden makkelijk maar wel broodnodig

Een sterfgeval. Het lijkt voor velen alsof hun wereld aan diggelen valt en niets meer kan baten. In die diepdroevige sfeer weten mensen vaak niet hoe ze hun medeleven kunnen betuigen. Woorden, dat zijn maar woorden en vaak voelt men zich machteloos. Hoe men gaat condoleren, dat hangt over het algemeen af van de situatie, de band en de persoonlijkheid van de persoon waarbij je jouw medeleven wenst te betuigen. Om een en ander toch eenvoudiger te maken, geven we alvast enkele tips mee voor om het condoleren tijdens een condoleance toch eenvoudiger te maken, zeker in zo’n moeilijke periode.

Condoleance betekenis

Condoleance betekent in zijn letterlijke betekenis niets meer of minder dan medeleven of rouwbeklag. In de praktijk heeft het woord echter meer betekenis dan enkel dat. Condoleance is eigenlijk eerder de manier van het betuigen van medeleven, zeker na het overlijden van een persoon. Dat is vaak niet eenvoudig, aangezien de situatie niet meer ongedaan kan worden gemaakt en je vaak het gevoel hebt dat woorden tekort schieten. Toch kan zo’n condoleance veel betekenis hebben voor de nabestaanden. Die betekenis is dan niet afkomstig van het bericht zelf, maar eerder van het idee of de betekenis die er achter schuilt. Het feit dat iemand de moeite neemt om zijn medeleven onder woorden te brengen kan verlichten, alhoewel wij toegeven dat die woorden nooit voldoende zullen zijn om de pijn helemaal weg te nemen of de persoonlijke gevoelens écht te uiten. Een betekenis geven aan het woord condoleance is op die manier al even moeilijk als het medeleven uiten en zal steeds een persoonlijke weerklank kennen.

Een condoleance kaart schrijven

Een condoleance kaart schrijven is een van de meest gebruikte technieken om iemand tecondoleance kaart condoleren. Een condoleance kaart kan echter ook onpersoonlijk lijken, maar vooral als men de persoon niet zo optimaal kent kan het toch meer dan geschikt zijn. We denken bijvoorbeeld aan een condoleance kaart na het overlijden van de vader van een buurman of collega. Vooral wanneer we de overledene zelf niet persoonlijk gekend hebben kan een condoleance kaart ideaal zijn. Bij het schijven hangt een en ander natuurlijk ook af van de band met de nabestaande. Was die band innig? Dan is een standaard tekstje natuurlijk niet aangewezen. Wat ons betreft is een standaard tekstje dat eigenlijk nooit, tekstjes als “gecondoleerd met uw verlies” zijn te onpersoonlijk en niet meteen waar de nabestaande nood aan heeft. Gewoon al de vermelding van de naam van de overledene maakt de boodschap persoonlijker en intenser. Belangrijk, want uiteindelijk is medeleven toch altijd een beetje de pijn helpen verlichten.

Hoe schrijf ik een goede condoleance tekst?

Een condoleance tekst schrijven is allesbehalve eenvoudig. Wat het wel is, dat is persoonlijk. Het is dan ook moeilijk voor ons om een vastomlijnd model mee te geven. Wat je wel moet weten, is dat je jouw condoleance aanpast aan degene die overleden is. Een enkele zin of een lange tekst? Dat hangt af van jouw persoonlijke band met de nabestaanden of de overledene. Die persoonlijke band, die moet je alvast wel vermelden en accentueren. Een goede condoleance tekst legt altijd de nadruk op de band die jullie hadden tijdens het leven. We denken bijvoorbeeld aan wat jij aan de overledene bewonderde, welke mooie herinnering je altijd zal koesteren, welke bijzondere eigenschap jou altijd bij zal blijven: noteer het. Zelfs in een professionele context kan je waarschijnlijk wel een moment bedenken waarop jouw collega echt indruk op jou wist te maken. Zorg ervoor dat de tekst die je schrijft ook een meerwaarde biedt voor de nabestaande. Tot slot: bied steeds jouw hulp aan. Voor de nabestaanden is het belangrijk om te weten dat zij nog steeds heel wat morele steun ontvangen, zelfs al doen ze er nooit effectief beroep op.

Een condoleance gedicht schrijven

Denk zeker ook aan jezelf. Soms kan het, zeker op het moment van schrijven, te moeilijk zijn om die bijzondere herinneringen opnieuw op te rakelen en in woorden te vertalen. Misschien heb je emotioneel zelf ook nood aan rust. Dat neemt echter niet weg dat ook jij jouw medeleven wenst te betuigen. Wat op dat moment soelaas kan bieden is een (zelf)geschreven condoleance gedicht. We schrijven ‘zelf’ bewust tussen haakjes, want wij vinden niet dat er iets mis is met een goedgekozen bestaand gedicht: als iets al perfect gepend is, dan moet het niet nog eens herschreven worden. Zorg er wel voor dat het gedicht minstens voor jezelf een betekenis heeft en ook voor de nabestaanden positief kan geïnterpreteerd worden. Betekenisvolle condoleance gedichten vind je verspreid over het internet en er zijn zelfs boeken verkrijgbaar die heel wat gedichten bevatten, telkens binnen een handig register en op basis van welgekozen trefwoorden. Ga je toch zelf aan het schrijven? Dat is niet alleen moedig maar ook aan te raden, zeker omdat het omzetten van moeilijke gedachten in creativiteit therapeutisch blijkt te werken.

Een condoleance bericht nalaten in een condoleance register

Naast een handgeschreven rouwkaartje, zal er ook heel vaak een condoleance register worden beschikbaar gesteld. Meestal is zo’n condoleance register te raadplegen bij de uitvaartondernemer en wordt deze, na de uitvaart, aan de nabestaanden geschonken. Zelfs indien je al een handgeschreven rouwkaartje bezorgde is het aan te raden om ook in het condoleance register een bericht na te laten. Bij het schrijven van een bericht in een condoleance register gelden in feite dezelfde tips zoals die bij een condoleance kaartje: kies voor een persoonlijke tekst of een betekenisvol gedichtje.

Condoleance avond: innig samenzijn

Het komt vaak voor dat de nabestaanden de avond voor de uitvaart ook anderen de kans willen geven om afscheid te nemen van de overledene. De nabestaanden zijn meestal ook zelf persoonlijk aanwezig die avond. Soms wordt er al eens een kopje koffie geserveerd, soms ligt de nadruk gewoon op het intens samenzijn. Had je echt een innige band met de nabestaanden? Dan ‘moet‘ je daar ook gewoon aanwezig zijn. Het is het ideale moment om jouw condoleance kaartje persoonlijk af te geven en ook zelf persoonlijk jouw medeleven te betuigen. Weet dat een handdruk en een oprechte blik veel meer zegt dan woorden ooit zullen kunnen betekenen. Zelfs al weet je niet goed wat exact te zeggen, dan nog zal jouw oprechte aanwezigheid een steun zijn voor de nabestaanden.

Condoleance mail: wanneer doe je het en wanneer niet?

Weet alvast dat bij het condoleren de persoonlijkheid steeds centraal staat. Hoe bizar het ook moge klinken, een handgeschreven bericht lijkt daarbij nog steeds veel persoonlijker dan een condoleance mail. Heb je de keuze? Kies dan voor een handgeschreven bericht. Soms kan het echter gebeuren dat een handgeschreven bericht helemaal niet tot de mogelijkheden behoort. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn indien de nabestaande enkele duizenden kilometers verder woont. In dat geval is er natuurlijk niets mis met een condoleance mail, zolang je die maar goed aanpakt.

Kies bijvoorbeeld niet voor een droog standaardmailtje, maar laat ook hier een persoonlijke boodschap achter. Het kan hierbij gaan om een zelfgeschreven gedicht, een anekdote, een nog niet verteld verhaal, een foto van jou en de overledene met veel betekenis. Kende je de overledene niet zo goed maar wil je alsnog jouw medeleven betuigen aan de nabestaanden? Kies dan voor een condoleance e-card die je per mail verstuurt. Zo’n condoleance e-card doet denken aan een klassiek condoleance kaartje, buiten het feit dat hij per mail wordt verzonden. Onder andere via Hallmark en GoCards kan je zo’n condoleance e-cards versturen, maar uiteraard kan je ook gewoon zelf een digitale condoleance e-card maken.

Ook een condoleance foto loont de moeite

Als het gaat over condoleren lijken we steeds te vervallen in klassieke trends van standaard kaartjes, registers en berichtjes. Aangezien bij het condoleren de persoonlijke band centraal staat is er dan ook niets mis met een bericht na te laten in de vorm van een foto. Zo kan je zelf een oude foto van een goede herinnering oprakelen en verwerken tot een kaartje. Op de achterzijde kan je eventueel een extra woordje uitleg verwerken in jouw condoleance bericht. Zo’n foto legt de nadruk op het persoonlijke aspect en kan voor de nabestaanden een zeer grote steun betekenen, waarschijnlijk zelfs nog meer dan ze uit een klassiek condoleance kaartje zouden kunnen halen. Door een herinnering op te rakelen leren ze de overledene misschien op een andere manier kennen, zelfs als hij of zij er niet meer is. Uiteraard is zo’n foto alleen aangewezen indien je écht een goede band had met de overledene of gewoon een leuke herinnering samen deelden. Kies bij voorkeur niet voor een doordeweekse foto waarbij beiden poseren, maar kies voor een foto van een innig en uniek moment, misschien zelfs onverwachts gekiekt.

Condoleance bloemen: welke bloemen kies je?

Om jouw medeleven te betuigen kun je ook condoleance bloemen laten bezorgen, uiteraard voorzien van een toepasselijk tekstje of zelfs een foto (zie eerder). Condoleance bloemen dragen over het algemeen een positieve betekenis en zijn een symbool van leven, want inderdaad: ook na het overlijden gaat het leven verder voor de nabestaanden. In de praktijk lijkt het niet altijd even makkelijk om geschikte bloemen te kiezen. In de eerste plaats kan gekozen worden voor bloemen die aansluiten bij de persoonlijkheid van de overledene, dat kan eventueel ook geduid worden op het bijhorende kaartje. Witte lelies zijn een voorbeeld van zo’n bloemen. Witte lelies duiden bijvoorbeeld op beminnelijkheid, eenheid en vergankelijkheid én dat allemaal gelijktijdig. Best ga je toch gewoon langs bij jouw bloemist, die heeft nog steeds het meeste ervaring als het aankomt op condoleance bloemen.

Condoleance geschenk: doen of niet doen?

Sommigen vinden dat een condoleance geschenk niet gepast is. “Het overlijden is niet het moment om geschenkjes uit te delen”, denken ze dan. Niets is echter minder waar. Een condoleance geschenk kan zeker, op voorwaarde dat het voldoet aan alle voorwaarden die we hiervoor reeds aanhaalden. Opnieuw zal de persoonlijke band centraal staan. Vooral fotogeschenken doen het op dat vlak goed. We denken bijvoorbeeld aan een naamplaatje, een (sleutel)hanger, een (geur)kaars of een kristal voorzien van een belangrijk fotomoment. De moeilijkheid zit hem echter meestal in de foto die je kiest en de uitvoering ervan. Zwart-wit lijkt op dat vlak een echte must te zijn, aangezien het niet het moment hoeft te zijn van felle kleuren. Maar maak zeker een afweging van hoe de nabestaanden hier tegenover staan. Was er een betekenisvolle uitspraak die de overledene vaak deed of gewoon op hem van toepassing is? Dan kan dat er zeker op. Een condoleance geschenk is natuurlijk enkel en alleen aan te raden indien je zowel een goede persoonlijke band had met de overledene als met de nabestaanden.

Condoleance en de Islam: waar moet je op letten?

Onze manier van condoleren is cultureel en geschiedkundig te verklaren. Het condoleance verloop bij de islam kent men een gelijkaardig verloop. Beiden condoleances hebben echter ook heel wat gemeen: een verdrietig persoon het respect geven die hij/zij hoort te krijgen en steun betuigen, daar is niets mis mee. De Profeet zei niet voor niets dat degene die zijn gelovige broeder condoleert omwille van zijn verlies, door Allah met eer zal omkleed worden op de Dag der Opstanding. Of je nu zelf religieus bent of niet, weet dat voor moslims hun religie vaak een zeer belangrijke rol inneemt na het overlijden. Net zoals iedereen zoeken ook moslims steun tijdens een condoleance. Allah kan daarbij een belangrijke bron van kracht en steun zijn om opnieuw verder te gaan en het nodige doorzettingsvermogen te vinden. Naast het nodige respect opbrengen voor de overledene en de nabestaanden, komen we echter opnieuw terug op bovenstaande tips: kies voor een persoonlijke boodschap en bied steun aan. Ben je zelf niet gelovig? Dan is het onnatuurlijk en ongeloofwaardig om op internet religieuze smeekbeden op te zoeken, blijf dan vooral jezelf maar brengt het respect op die de nabestaanden verdienen, ook in hun religieuze zoektocht naar steun en medeleven.

Condoleance – zelden makkelijk maar wel broodnodig 5.00/5 (100.00%) 13 votes